WAARNEMING

Waarneming is nie nét kyk of nét sien nie; ook nie nét luister of nét hoor nie. Dis ʼn tweespoorpad wat in die volgende woordprent dalk beter met die waarheid lepellê:

Kyk en Sien

kyk-en-sien soos luister-en-hoor is ‘n tweespoorpad

na  nuwe ooptes waar die hart se enkelvoetpad

vry oor vloedvlaktes van gedagtes sprei

op soek na eie nis vir wortelskiet

en mettertyd bevryding kry –

in die vlerkslag van ʼn liefdeslied

van

Luister -

Hóór

en Doen!

Waarneming is ʼn fenomeen van die lewe wat niemand kan ontken nie. Dit word belewe deur elke mens op ʼn manier eie aan sy aangebore aard en omstandighede. As enigste kind moes ek sonder die hulp van broers of susters my eie voetpad fyn uitkyk. Met ʼn goeie skeut hartseer en verlang, was dit nie altyd lekker nie. Dis egter die nalatenskap daarvan wat gehelp het om my deur die drif van probleme met kleur te kry. Nee, het die slimmes op ʼn keer gesê: “Jy’s nie kleurblind nie – net kleurswak!” Wat dít ook al mog beteken? Binnekant het dit ʼn kruitreuk soos nà ʼn geweerskoot gelaat. Genadiglik tydelik.

Kleintyd was ons plaas 30 myl (49 kilometer) van die dorp af en die enigste vervoermiddel ʼn kapkar,  ʼn paar tuigperde en ʼn stofpad. Elke keer was dit ʼn tydsame rit deur die vaal en meestal dorre landskap. Sulke ritte was dikwels vervelig en tog, soms selfs opwindend – veral binne die eerste paar dae ná ʼn goeie lentereën wanneer die veldopslag begin kleur stoot.

Tydens sulke ritte raak gesels op en jy gee jou oor aan die ritme van die draaghout se klop op die disselboom. Swym wil-wil intree tot ʼn dansende donker kol ver voor in die pad bó die horison uit die niet verskyn. Dit ritteltit heen en weer en kry later ʼn stertjie soos ʼn saad  wat wakker skrik. Nog later raak dié ‘wortel’ die grond en die truuks van lugspieëling met ʼn doringboom  kry wonder-status in jou gemoed. Dis juis by terugdink met nostalgie aan sulke perdekar-belewenisse dat die besef mettertyd posgevat het om my kwellinge oor ‘kleur’ wat my net nie in vrede wou laat nie, soos ‘perdekarritte deur die Karoo’ aan te durf: Gee dit oor om ‘deel van ʼn proses’ te word. En daar is net één manier – hou aan kyk en kyk totdat jy ‘sien’ en hou aan luister en luister totdat jy ‘hoor’ – en seël dít dan met ‘doen’.

En soms – maak ek sommer net my oë toe en soek in my eie binnekantse donkerte driedorings se drie-drie grys vingertakkies in blom, keer op keer ontplooiend as deel van ʼn ander kleuretafereel. Plaat-op-plaat sagte pienk gespek met appelkooskleur, spatsels blou, pers en die brand-geel van sewe-dae-opslag ná tydige reën –  ʼn Karookind se kits Namakwaland!  En so word dié proses mettertyd deel van ʼn genadegawe van bevryding.  Maak nie saak in watter stadium van ʼn mens se lewe en in watter graad dit jou tref nie. Dis ʼn wonderlike bron van vrede! Middel 1970’s kry die skilderdrang finaal die oorhand en begin kombineer ek my eie kleurwaarneming met die unieke Suid- en Suider-Afrikaanse  landskap.

In Deel IV van “A New Impulse in Art” verwys Rosenkrantz na die oorsprong van die verskillende kuns genre as uitvloeisels van die fasette van die sewevoudige menslike natuur aan die hand van Rudolf Steiner se insig ten opsigte van selfkennis as die bron van inspirasie in die onderskeie kunsvorme (bl. 125 tot 131).

“Only in painting – the art born from the emotional elements in us – the body of conciousness, namely where thinking, feeling and willing, reveals itself, affect our creating immediately.

“The direct expression of sensation, of emotion, is in sculpture the signal of its degeneracy. However, it is in the combining of colours in their different intimacies that this part of our body  finds itself at home in a truthful creative outlet for the forces which go to build up our life of feeling. It must be said again, that the true home of the painter is in colour. And it follows that the painter who is thus in sympathy  through his emotional experiences with the colours of nature will reflect in a landscape the very emotions which we all experience, emotions of joy or sorrow, reverence, mystery, yearning and so on. We can therefore understand why a painter can evoke in us a feeling of mystery and yearning in his picture, for he paints from out of an inner relationship of his feelings to colour. He paints from a relationship to that very world of colour of which nature herself makes use when she speaks to us in a landscape from out of the depth of her being.”

“Tweespoorpad” – Barkly-West, Northern Cape – 1996

(The last painting in a series done with commercial enamel paint.)

Kwetterwerf: http://voetpadmetkleur.wordpress.com Webwerf:  www.louw.co.za